Vorige week raakte bekend dat het Amerikaanse technologiebedrijf Palantir Technologies een dochteronderneming wil opzetten in België. Dat nieuws lokte meteen kritiek uit. De reputatie van het bedrijf ligt al jaren onder vuur, onder meer vanwege zijn rol in de onderdrukking van Palestijnen. Ondanks die ethische bezwaren blijft Belgisch spaargeld in grote hoeveelheden richting het bedrijf vloeien, zo stelt FairFin.
Trouwe leverancier van Israël en ICE
Palantir Technologies ontwikkelt systemen die enorme hoeveelheden data samenbrengen - van telefoongegevens en camerabeelden tot administratieve dossiers - en daar patronen in zoeken. In menselijke termen betekent dat: software die probeert te voorspellen wie “verdacht” is, waar die verdachte personen zich bevinden en wat er vervolgens met hen moet gebeuren.
Die technologie kan snel verontrustende gevolgen geven. Het bedrijf werkt al jaren samen met overheden en agentschappen die zwaar bekritiseerd worden.
Zo onderhoudt Palantir nauwe banden met de Israëlische overheid en levert het al sinds minstens 2014 technologie aan de Israëlische militaire en inlichtingendiensten. Sinds het begin van de oorlog in Gaza in oktober 2023 werd die samenwerking nog verder verdiept via een “strategisch partnerschap” met het Israëlische ministerie van Defensie.
Het softwareplatform Gotham, het vlaggenschip van het bedrijf, brengt enorme hoeveelheden data samen om patronen te analyseren en doelwitten vast te stellen. Het systeem kan bovendien gekoppeld worden aan sensoren en drones, die op basis van die analyses opdrachten krijgen. Palantir technologie bepaalt dus mee welke gebouwen of personen als doelwit worden aangeduid voor verhoogde surveillance of bombardementen..
De houding van het bedrijf tegenover die kritiek werd pijnlijk duidelijk tijdens een publieke Q&A. Toen een aanwezige Palantir CEO Alex Karp confronteerde met de woorden “Your technology is killing Palestinians”, antwoordde hij glimlachend: “Mostly terrorists, that’s true.”
In de Verenigde Staten maakt de immigratiedienst ICE onder andere gebruik van Palantir software om een soort digitale kaart te creëren waarop “potentiële doelwitten” zichtbaar worden, en om te bepalen in welke wijken invallen het meest efficiënt zijn.
Belgische banken investeren miljoenen
Ondanks de ethische bezwaren tegen Palantir investeren banken nog voor miljarden in het bedrijf. Volgens recent onderzoek van Follow the Money beleggen Europese banken, pensioenfondsen, vermogensbeheerders en verzekeraars samen voor meer dan $27 miljard in het bedrijf.
Ook de banken die in België actief zijn dragen hieraan bij. Uit het Don’t Buy into Occupation-rapport, opgesteld door een internationale coalitie van ngo’s waaronder FairFin en 11.11.11, blijkt dat er ook vanuit ons land aanzienlijke bedragen geïnvesteerd worden in Palantir. BNP Paribas is met ongeveer 490 miljoen dollar in aandelen en obligaties de grootste investeerder in het bedrijf. ING en KBC volgen met respectievelijk zo’n 123 miljoen dollar en 62 miljoen dollar in aandelen, terwijl Argenta voor circa 30 miljoen dollar aan aandelen bezit.
"Het gaat hier deels om spaargeld van gewone burgers," stelt Bram Trachet, coördinator van FairFin. Daarom roept FairFin spaarders op om een klachtenbrief naar hun bank te sturen via een speciale tool op de FairFin-website. Duizenden klanten hebben sinds het Don’t Buy Into Occupation rapport vorig jaar uitkwam al zo'n brief verstuurd. En die druk lijkt effect te hebben. Vorige week besloten Argenta en KBC Palantir uit hun duurzame fondsen te weren. "Dit is goed nieuws, maar ook wel echt het minimum", voegt Trachet toe. “We roepen op om de druk op de banken verder op te voeren, zodat op geen enkele manier nog geld vanuit jouw bank naar Palantir stroomt."
Ook politici openen de deur
Ook op politiek niveau blijft een duidelijke afwijzing voorlopig uit. Tijdens een handelsmissie in de Verenigde Staten bezocht minister van Defensie Theo Francken het bedrijf. Francken sprak nadien lovend over de technologische mogelijkheden en de potentiële meerwaarde voor de Belgische defensie. Premier Bart De Wever gaf recent nog aan geen juridische basis te zien om Palantir Technologies uit te sluiten van overheidsopdrachten.
Die houding opent de deur naar een volgende stap. Waar vandaag vooral spaargeld richting het bedrijf stroomt, zou morgen ook belastinggeld kunnen volgen via publieke contracten.
"Palantir is geen ver-van-mijn-bedshow," concludeert Trachet. "Technologie die in Israël werd getest en op punt gesteld, wordt opnieuw ingezet in steden als Minneapolis en kan uiteindelijk ook dichter bij huis belanden. Het gaat om systemen die gebruikt worden om specifieke bevolkingsgroepen te monitoren, te analyseren en te controleren. En het schrijnende is dat we deze systemen zelf mee financieren.
